Bài viết

Cổ vật trong dân gian luôn chứa đựng nhiều thông tin lịch sử văn hóa về cư dân sử dụng nó, vì vậy những hiện vật mang tính thẩm mỹ cao, đặc sắc của các dân tộc trên lãnh thổ Việt Nam luôn là đối tượng rất quan trọng trong công tác sưu tầm và trưng bày cho công chúng thưởng lãm. Hiện vật chiếc gối bằng chất liệu tre (số kiểm kê BTLS.4126) là một hiện vật độc đáo mà bảo tàng Lịch sử - Tp. Hồ Chí Minh may mắn sở hữu từ những ngày đầu tiếp thu bảo tàng cũ và hiện đang trưng bày tại bảo tàng. 

Trong làng nghề truyền thống ở Việt Nam, đúc đồng chiếm một vị trí quan trọng. Từ lâu đời, nghệ nhân thể hiện trình độ kỹ thuật và mỹ thuật cao qua việc tạo ra nhiều sản phẩm độc đáo mà đời thường, phục vụ đời sống văn hóa tôn giáo, thờ cúng tổ tiên của nhân dân. Hai chiếc Lư hương bằng đồng tam khí là những hiện vật đặc sắc từ Công an Thành phố Hồ Chí Minh chuyển giao cho bảo tàng Lịch sử - Tp.HCM lưu giữ.

Nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan ngày càng cao của du khách trong và ngoài nước, vào những ngày cuối tháng 07 năm 2011 vừa qua, Bảo tàng Lịch sử đã đưa vào phục vụ một chuyên đề trưng bày mới với chủ đề “Cổ vật sưu tầm 10 năm đầu TK XXI”. 

Trong những năm qua, Bảo tàng Lịch sử - Tp.HCM đã không ngừng nâng cao chất và lượng trong công tác sưu tầm, kết quả mang lại cho Bảo tàng nhiều cổ vật có giá trị, tạo cho bộ sưu tập hiện vật của Bảo tàng ngày càng trở nên phong phú. Nổi bật trong số hàng ngàn hiện vật đã được sưu tầm phải kể đến chiếc đĩa đèn bằng đồng. Hiện vật có chiều cao 12cm, đường kính miệng 10,5cm, được cấu tạo gồm bốn phần thân, đế, tay cầm và chân đèn.

Bảo tàng Lịch sử - TP. Hồ Chí Minh hiện đang lưu giữ một số hiện vật tùy táng trong một ngôi mộ cổ ở quận Phú Nhuận, gồm có:
1. Mão có thể làm theo kiểu hình trụ, hai bên có cánh chuồn.

Trong các hiện vật có chất liệu kim loại do Hải quan TP. Hồ Chí Minh giao Bảo tàng lịch sử năm 2005 có một tiêu bản có hình dáng một chiếc lẳng hoa khá lớn với đường kính miệng là 35cm, chiều cao là 26cm.

Bảo tàng Lịch sử – TP.HCM hiện đang lưu giữ một số hiện vật được tiếp nhận từ Công an TP. Hồ Chí Minh trong số đó có tượng Phật Thái Lan bằng đồng ký hiệu BTLS.28595.

Hòa trong xu hướng phát triển hiện đại hóa, trong 10 năm qua, Bảo tàng Lịch sử đã không ngừng đổi mới, chuyên nghiệp hóa các công tác chuyên môn nghiệp vụ. Nhiều bộ sưu tập mới, chuyên đề mới được ra đời và từng bước giới thiệu đến công chúng. 

Trong hoạt động sưu tầm của Bảo tàng Lịch sử - Thành phố Hồ Chí Minh (BTLS - Tp.HCM) từ 10 năm trở lại đây đã có những đóng góp không nhỏ trong  việc bổ sung, làm phong phú thêm những bộ sưu tập vốn có cũng như góp phần hình thành các sưu tập mới cho Bảo tàng. 

 Triễn lãm mang tên - “Cổ vật sưu tầm 10 năm đầu thế kỷ XXI” tại Bảo tàng Lịch sử - Thành phố Hồ Chí Minh (BTLS - Tp.HCM), diễn ra từ giữa tháng 7 năm 2011 đã giới thiệu với công chúng hơn 300 hiện vật với đủ chất liệu, loại hình và xuất xứ từ nhiều nền văn hoá đặc sắc như Việt Nam, Trung Quốc, Campuchia, Thái Lan, Hà Lan, Bỉ… Tất cả trong số chúng đều chưa từng được trưng bày từ trước đến nay. 

Chuyên đề mới - “Cổ vật sưu tầm 10 năm đầu thế kỷ XXI”, với hơn 300 hiện vật đủ chất liệu, loại hình và xuất xứ từ nhiều quốc gia chưa từng được triễn lãm tại Bảo tàng Lịch sử - Thành phố Hồ Chí Minh (BTLS - Tp.HCM) được giới thiệu từ giữa tháng 7 năm 2011 vừa qua, đã thu hút đông đảo sự quan tâm chú ý của nhiều tầng lớp nhân dân. 

Hiện nay, về mảng văn hóa Óc eo, Bảo tàng lịch sử TP.HCM có lưu giữ nhiều hiện vật thuộc các tỉnh ĐBSCL - thể hiện trên bản đồ di chỉ khảo cổ học thuộc văn hóa Óc eo. Trong đó nhóm hiện vật tìm thấy tại địa điểm Óc eo - Kiên Hảo - Rạch Gía (tỉnh An Giang ngày nay) chiếm số lượng nhiều nhất và gồm nhiều chất liệu nhất (vàng, bạc, gỗ, đá, đồng…) 

Lãnh binh Nguyễn Ngọc Thăng (Còn gọi là Lãnh Binh Thăng, sinh 1798 là một tướng quân của triều Nguyễn thời vua Tự Đức. Ngày 5 tháng 6 năm 1862, triều đình Huế ký hòa ước Nhâm Tuất nhượng ba tỉnh là Biên Hòa, Gia Định, Định Tường và đảo Côn Lôn cho Pháp. Vua Tự Đức xuống chiếu dụ kêu gọi bãi binh. Không đồng tình, Trương Định vẫn ở lại Gò Công để tiếp tục kháng Pháp.

Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh hiện đang lưu giữ nhiều hiện vật của người Chăm, gồm nhiều loại hình, phong cách khác nhau, với các chất liệu như bạc, đồng, đá, gốm…. Trong chuyên đề “Cổ vật sưu tầm 10 năm đầu thế kỉ XXI” đang trưng bày tại Bảo tàng có bộ sưu tập hiện vật bằng chất liệu Bạc của người Chăm. Dưới đây tôi xin giới thiệu chiếc hộp bạc được mua vào năm 2009.

Kính thưa quí vị quan khách, 
  Phát xuất từ ý thức cao về cội nguồn, từ lòng kiêu hãnh trên những thắng lợi và thành quả to lớn đạt được trong việc đấu tranh sinh tồn với thiên tai địch họa, ngay từ buổi bình minh của lịch sử, các dân tộc trên thế giới thường tìm cho mình một nguồn gốc tô tem huyền thoại, chẳng hạn người Nhật cho rằng họ là con cháu Thái Dương thần nữ, người Trung Hoa tự nhận là hậu duệ của ông Bàn Cổ, người Việt Nam thì nhận mình thuộc dòng dõi Rồng Tiên…

Hiện nay, tại Bảo tàng lịch sử TP.HCM có lưu giữ 02 chiếc bình gốm màu đen có kiểu dáng lạ mang số BTLS. 4064 và BTLS.4065 

Nghề đúc đồng là một trong những nghề thủ công truyền thống lâu đời của nước ta. Những sản phẩm phong phú có trình độ cao về kỹ thuật lẫn mỹ thuật còn lưu giữ được trên khắp đất nước ta đã phản ánh được trình độ, thẩm mỹ và óc sáng tạo của  người thợ thủ công Việt Nam. Tại Bảo tàng Lịch sử - TP.HCM hiện lưu giữ rất nhiều hiện vật chất liệu đồng, đa dạng và phong phú  về loại hình cũng như kỹ thuật chế tác, trong số đó có 5 tượng có tạo đáng chú ý. 

Các cổ vật thuộc sưu tập Vương Hồng Sển được nhiều giới quan tâm chú ý, nhưng có lẽ đa số quan tâm về đồ gốm, ngay cả bản thân ông cũng có viết sách đề cập tới các hiện vật gốm của mình, còn các hiện vật có chất liệu khác thì chưa thấy giới thiệu nhiều, trong đó có đồ gỗ. Hiện nay, Bảo tàng lịch sử có lưu giữ 1 chiếc tủ gỗ thuộc sưu tập này. 

Trong chuyên đề “Cổ vật một số nước Đông Nam Á” khai mạc từ tháng 4/2012 vừa qua tại Bảo tàng Lịch sử, nhóm hiện vật có nguồn gốc Myanmar được lựa chọn trưng bày giới thiệu lần này đáng chú ý là một số những quả cân có kích thước nhỏ, bằng đồng, hình động vật được thể hiện rất đẹp mắt. Đây là lần thứ hai, kể từ sau giải phóng (1975), nhóm hiện vật này lại được dịp xuất hiện trở lại với người dân thành phố Hồ Chí Minh.

Hiện nay, Bảo tàng lịch sử TP.HCM có lưu giữ một số hiện vật thuộc tỉnh Thanh Hóa. Trong đó có nhóm hiện vật được đưa về Bảo tàng vào năm 2002 có xuất xứ rõ ràng được phát hiện tại một số huyện thuộc tỉnh Thanh Hóa. Nhóm hiện vật này gồm có 11 tiêu bản có số đăng ký BTLS.21749 -> 21759: